Θανάσης Αργυράκης

Με καφέ και μαντίλα, αλλά χωρίς Δημοκρατία

O καφές και η Δημοκρατία είναι δύο πράγματα που λείπουν στην Τουρκία, έλεγε προ δεκαετιών ο Τούρκος συγγραφέας και ποιητής Ναζίμ Χικμέτ. Σήμερα, καφές υπάρχει. Λείπει όμως η Δημοκρατία. Αραγε είναι η Δημοκρατία που διακυβεύεται στις εκλογές της 22ας Ιουλίου στη γείτονα; Πολλοί παρουσιάζουν ως μοναδικό αντίβαρο στο σκληροπυρηνικό, όπως το ονομάζουν, πολιτικοστρατιωτικοοικονομικό κατεστημένο τον Ταγίπ Ερντογάν. Συχνά μάλιστα τον εμφανίζουν ως το μόνον πολιτικό ηγέτη που θέλει και μπορεί να στρέψει την Τουρκία στην Ευρώπη. Πράγματι, προώθησε ορισμένες σημαντικές πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, κατά τη διακυβέρνησή του, κατεβλήθησαν συστηματικές προσπάθειες για να επεκταθούν οι ρίζες του Ισλάμ στην τουρκική κοινωνία.

Η μαντίλα, ως «ιδεολογικό σύμβολο», διαδίδεται με γοργούς ρυθμούς, η θρησκευτική παιδεία ενισχύθηκε, σε αρκετές περιοχές η πώληση αλκοόλ απαγορεύτηκε, έγινε μεγάλη προσπάθεια να καταστεί η μοιχεία έγκλημα, επεκτάθηκαν οι διαχωρισμοί μεταξύ ανδρών και γυναικών, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις που ακόμα και σε παραλίες και πάρκα δημιουργήθηκαν ξεχωριστοί χώροι για τα δύο φύλα.

Αναμφισβήτητα υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στον Ερντογάν και στους ονομαζόμενους οπαδούς του «κοσμικού κράτους». Αυτό όμως επ’ ουδενί σημαίνει ότι ο επικεφαλής του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης θέλει να δημιουργήσει ένα «κράτος των αγιατολάχ». Πολύ περισσότερο, στα μείζονα εθνικά ζητήματα (Κουρδικό, Ιράκ, Ελληνοτουρκικά κ.λπ.) δύσκολα θα βρει κανείς ιδιαίτερες διαφορές ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα. Προφανώς ο Ερντογάν επιδιώκει μεγαλύτερο εκδημοκρατισμό της Τουρκίας στην προσπάθειά του να αποσπάσει μερίδιο εξουσίας από το ονομαζόμενο κεμαλικό πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο. Και προφανώς το τελευταίο δεν θέλει να το εκχωρήσει. Σίγουρα, τούτες τις ημέρες και για τους επόμενους μήνες, αυτό που διακυβεύεται στην Τουρκία είναι η πίτα της εξουσίας. Ως όλα δείχνουν όμως, η Δημοκρατία στη γείτονα μάλλον θα πρέπει να περιμένει πολύ ακόμη.

Για ποια Δημοκρατία άλλωστε γίνεται λόγος, όταν σχεδόν ένας στους δύο Τούρκους ψηφοφόρους ψηφίζει μεν, αλλά δεν εκπροσωπείται στο Κοινοβούλιο; Οταν ακόμα υπάρχει το μέτρο του 10% για την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή; Με αυτόν το νόμο που θεσπίστηκε στη δεκαετία του ’80 για να αποκλειστεί η είσοδος των Κούρδων στη Βουλή, στις εκλογές του 2002 μπήκαν στο Κοινοβούλιο μόνο το κόμμα του Ερντογάν (34,3%) και το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα του Ντενίζ Μπαϊκάλ (19,4%). Ομως το 41% των ψηφοφόρων που ψήφισαν για τα υπόλοιπα οκτώ κόμματα δεν αντιπροσωπεύτηκε στη Βουλή.

Ο Ερντογάν είχε υποσχεθεί ότι θα αλλάξει το νόμο. Ισως το πράξει, εάν καταφέρει να πάρει την προεδρία της Τουρκίας και εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά αυτήν την Κυριακή και το επόμενο διάστημα, τόσο εντός της Τουρκίας όσο και στα τουρκοϊρακινά σύνορα.

Posted at 11:32AM Jul 18, 2007 by ET Administrator in Γενικά  |  Σχόλια[2]