Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η τέχνη της ηθικής τάξης

Ανθρώπινες συμπεριφορές. Πολιτικές συμπεριφορές. Υπάρχει διαφορά; Ας επισημάνουμε μερικά πράγματα: Πριν από μερικούς μήνες, κορυφαίος υπουργός αποπέμφθηκε με εντολή πρωθυπουργού επειδή δεν τηρήθηκε το γράμμα του νόμου -που ισχύει, ενίοτε και καθ’ υπερβολήν, για τους κοινούς θνητούς- κατά την έκδοση άδειας ανέγερσης της εξοχικής κατοικίας του. Κι επειδή κρίθηκε ότι δεν είχε ασφαλίσει αλλοδαπούς που διέμεναν στην ίδια κατοικία.

- Παλαιότερα (επί ΠΑΣΟΚ), υφυπουργός βρέθηκε εκτός νυμφώνος -κι έκτοτε εκτός πολιτικής- επειδή έγινε γνωστό πως διέμενε δωρεάν σε διαμέρισμα ιδιοκτησίας επιχειρηματία που είχε δοσοληψίες με το Δημόσιο.

- Για τις διακοπές σε σκάφος μεγαλοεπιχειρηματία, άλλωστε, είχε εξοβελιστεί και ο εμπλεκόμενος σήμερα στο σκάνδαλο Siemens Θ. Τσουκάτος.

- Αλλά και στα πρώτα βήματα της κυβέρνησης Καραμανλή εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση νύκτωρ ο Σ. Τσιτουρίδης, επειδή χρησιμοποίησε τη θέση του για να εξασφαλίσει μετεγγραφή του γιου του από περιφερειακό πανεπιστήμιο στην Αθήνα.

Θα μπορούσε να αναφέρει κανείς κι άλλες παρόμοιες περιπτώσεις. Δεν έχει σημασία. Η ερώτηση της εισαγωγής απαντήθηκε. Προφανώς, λοιπόν, και υπάρχει μείζων διαφορά μεταξύ της ανθρώπινης και της πολιτικής συμπεριφοράς. Στην περίπτωση αυτή δεν ισχύει η απλουστευτική μεταβατική ιδιότητα: Ο άνθρωπος -ως άνθρωπος- συμπεριφέρεται και δρα ελεύθερα, ο πολιτικός είναι άνθρωπος, άρα ο πολιτικός δρα ελεύθερα. Φυσικά, δεν ισχύει ούτε η άποψη -στο άλλο άκρο- που θέλει τον πολιτικό ιεραπόστολο, αποκομμένο από τις χαρές της ζωής. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής «στέγνωσε την ψυχή του», όπως έλεγε, για την πολιτική. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν τη στέγνωσε. Τη γεύτηκε σταγόνα σταγόνα. Και εν μέρει το πλήρωσε. Οι επίγονοι της πολιτικής τους παράδοσης βρήκαν το μέσο όρο. Διαβιούν σεμνά, χωρίς όμως να στερούνται τις παρέες, ακόμη και τις μικρές ιδιωτικές εξάρσεις τους.

Ο Καραμανλής, για παράδειγμα, προτιμά επί χρόνια το φθηνό, απόμερο ξενοδοχείο στο Μαγγανάρι της Ιου ή το άλλο στον Αγιο Σώστη της Τήνου.

Δεν θεάθηκε ποτέ σε πανάκριβα resorts, δεν ανέβηκε σε κότερα, δεν συγχρωτίστηκε με επιχειρηματίες που παίρνουν δουλειές από το Δημόσιο.

Διότι γνωρίζει την ποιοτική διαφορά ανάμεσα στην ανθρώπινη και την πολιτική συμπεριφορά. Διότι γνωρίζει πως η αλαζονεία, η επίδειξη του πλούτου, η υπερβολή συγχωρούνται στον άνθρωπο-άνθρωπο, δεν συγχωρούνται στον άνθρωπο-πολιτικό. Γι’ αυτό, άλλωστε, υπάρχει και η έκφραση «θέμα ηθικής τάξης». Για να ξεχωρίζει τις ποινικά κολάσιμες συμπεριφορές από εκείνες που δεν αξιολογούνται ως σκάνδαλα, αποκλίνουν ωστόσο από το savoir faire της πολιτικής. Η «ηθική τάξη», δε, δεν αποκτά ισχύ μόνον όταν δημοσιοποιηθεί η αποκλίνουσα συμπεριφορά. Δεν λειτουργεί, δηλαδή, μόνο εάν αναδειχθεί ως θέμα από τις εφημερίδες, τα τηλεοπτικά παράθυρα ή τις κουτσομπολίστικες εκπομπές.

Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ διέθεταν πλείστα όσα παραδείγματα τέτοιων συμπεριφορών. Αρκετοί εκ των πολιτικών αυτών γεύονται, πλέον, την ευμάρειά τους εκτός πολιτικής. Χαίρονται τα σπίτια που απέκτησαν, τα σκάφη, τις οικοσκευές κ.λπ.

Δεν παίζουν, όμως, πλέον κανέναν πολιτικό ρόλο. Και, ως εκ τούτου, μόνο ως απολιθώματα μιας εποχής μάς απασχολούν. Υπάρχουν όμως και πολιτικοί ενεργοί σε όλα τα κόμματα -ακόμη και στο κυβερνών-, κάποιοι εκ των οποίων διαβιούν κυριολεκτικά στο όριο της προκλητικότητας. Σε εποχές ακρίβειας και ανέχειας, σε εποχές όπου η διαφθορά και το πολιτικό χρήμα γίνονται -επιτέλους- κεντρικό ζήτημα, αυξάνουν τον πλούτο τους και τον επιδεικνύουν ανερυθρίαστα. Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι παρανόμως απέκτησαν όσα απέκτησαν. Το αντίθετο. Καλές δουλειές είχαν τινές εξ αυτών πριν εισέλθουν στην πολιτική, οικογενειακές περιουσίες απέκτησαν, επιχειρηματική δραστηριότητα ανέπτυξαν -δικαιωματικά- συγγενικά τους πρόσωπα. Ολα αυτά άνευ μομφής.

Ομως, εδώ είναι η διαφορά νοοτροπίας του Καραμανλή με όλους αυτούς. Δεν τους ζήτησε να γίνουν κοσμοκαλόγεροι. Για την ακρίβεια, δεν τους ζήτησε τίποτε. Εδωσε παράδειγμα.

Είναι προφανές πως κάποιοι κοιτάζουν στην αντίθετη κατεύθυνση. Επιδεικνύονται σε lifestyle περιοδικά, ανεβάζουν αισθητά τις προδιαγραφές και το κόστος ζωής τους, μετατρέπονται από πολιτικοί σε celebrities.
Αυτό είναι το πρόβλημα. Η επίδειξη, η προκλητικότητα, η αλαζονεία. Ο,τι ακριβώς είχε κάνει μερίδα στελεχών του ΠΑΣΟΚ πριν από την «καταστροφή της Πομπηίας». Τότε που ο Σοσιαλισμός είχε ανοίξει παραρτήματα στην Ελούντα και τη Μύκονο και ντυνόταν μόνο στη Ρώμη και το Λονδίνο.

Ο Σημίτης το ανέχτηκε ή δεν το έμαθε ποτέ - το πρώτο είναι απείρως πιθανότερο. Ο Καραμανλής;

Posted at 01:33PM Jul 06, 2008 by ET Administrator in Status  |  Σχόλια[0]