Αντώνης Δ. Παπαγιαννίδης

Επεξήγηση και προοπτική

Eχει ειπωθεί ότι, σε κεντρικά πολιτικά αντανακλαστικά, ο Κώστας Καραμανλής βρίσκεται περισσότερο κοντά στον Ανδρέα Παπανδρέου (της κατασταλαγμένης περιόδου) παρά στους προκατόχους του στη δικιά του παράταξη. Η δύσκολη πορεία, τώρα, προς τη ΔΕΘ -πορεία την οποία δείχνει να έχει αποφασίσει να βαδίσει πηγαίνοντας «προς τα δύσκολα» κι όχι παρακάμπτοντάς τα, όπως τόσες φορές είδαμε να επιλέγουν πρωθυπουργοί (και ο ίδιος, άλλωστε)- μας προκαλεί να θυμίσουμε ένα λησμονημένο στιγμιότυπο. Είχε κάποτε συναντηθεί ο Ανδρέας με τον τότε Πορτογάλο πρωθυπουργό -μάλλον ο Καβάκο Σίλβα ήταν. Είχε ολοκληρωθεί στην Πορτογαλία ένα πρόγραμμα ριζικής σταθεροποίησης, με στοιχεία σοκ και πάντως ιδιαίτερα επώδυνο δημοσιονομικά. Καθώς όμως η πολιτική εκείνη είχε ακολουθήσει μια περίοδο αστάθειας που είχε, ως φαίνεται, βαθύτερα ανησυχήσει τους Πορτογάλους μετά το πάρτι της δεκαετίας του ‘80, όχι μόνο δεν είχε κοστίσει στην κυβέρνηση πολιτικά αλλά είχε συντελέσει σε εκλογική επιτυχία. Την αφηγείτο την εμπειρία εκείνη ο Ανδρέας στον Γιάννη Μαρίνο (ο οποίος και την κατέγραψε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο»), σαφώς αφήνοντας να φανεί ότι τον ενδιέφερε ως πρότυπο πολιτικής στρατηγικής: σε μια δύσκολη φάση δεν προσπαθείς να ξεφύγεις, επιλέγεις να διορθώσεις με όσο επώδυνα μέτρα χρειάζονται, το εξηγείς στην κοινή γνώμη, παίζεις το χαρτί της σοβαρότητας/υπευθυνότητας, δίνεις αποτέλεσμα (κάποιο αποτέλεσμα) -κερδίζεις, με τις ψήφους ανθρώπων που επιβάρυνες. Μπορεί να φλέρταρε μ’ αυτήν την προσέγγιση ο Ανδρέας, όμως τελικά η ιστορία κατέληξε εντελώς αλλού σ’ εμάς. Αν δει κανείς πώς τώρα, σ’ αυτό το γύρισμα των πραγμάτων, μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση -η διεθνής κρίση που επιδεινώνει διαρθρωτικές αδυναμίες οι οποίες δεν αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο της «ήπιας προσαρμογής» που προηγήθηκε- οδηγεί σε συνειδητά και ομολογημένα αντιδημοτικά μέτρα, όπως εκείνα που ανακοίνωσε ο Γιώργος Αλογοσκούφης προκαταβολικά εν όψει ΔΕΘ, αν επιπλέον σημειώσει πόσο ευθέως ο Κώστας Καραμανλής προειδοποίησε τους κοινωνικούς εταίρους για «μικρό καλάθι» αντιστρέφοντας την πάγια προσδοκία «παροχών στη ΔΕΘ», τότε διερωτάται μήπως μια νέα στρατηγική βρίσκεται σε εξέλιξη. Αν, επιπρόσθετα, σημειώσει πόσο συνειδητά προχωρεί από την κυβέρνηση εκείνο που ανά τον Τύπο (και με πλήθος διαρροών και τοποθετήσεων στελεχών του κυβερνώντος κόμματος…) θεωρείται ρήξη με την κοινωνική/εκλογική της βάση, τους επαγγελματίες, τους εμπόρους, τους μικρομεσαίους, τους ιδιοκτήτες ακινήτων, βλέπει ότι τίθεται ένα ριψοκίνδυνο, πλην ενδιαφέρον στοίχημα? που θυμίζει εκείνο που περιγράψαμε στην αρχή αυτού του σημειώματος. Aπό τι θα κριθεί ο βαθμός επιτυχίας του στοιχήματος; Ασφαλώς από το αν τα φορολογικά μέτρα θα αποδώσουν, αν δηλαδή το δημοσιονομικό ισοζύγιο θα διορθώσει: στην Ελλάδα ζούμε, ποτέ δεν ξέρεις αν κάτι που ξεκινά θα βγει πέρα. Ομοίως, από το αν ο συνολικός πολιτικός/εκλογικός κύκλος θα βοηθήσει: αν δηλαδή υπάρξει ο χρόνος για απορρόφηση του σοκ, αν ο πολίτης/φορολογούμενος δυνηθεί να κρίνει τη στροφή της οικονομικής πολιτικής με τρόπο διαφορετικό από τον παραδοσιακό («αν δεν μου εξασφαλίζεις παροχές ή/και ελαφρύνσεις, γιατί να σε ψηφίσω;»). Ομως την ουσιαστική επιτυχία του στοιχήματος Καραμανλή/Αλογοσκούφη -διότι περί αυτού πλέον πρόκειται…- θα την κρίνει κάτι άλλο. Θα την κρίνει το αν θα κατορθώσει η κυβέρνηση, δηλαδή ουσιαστικά πλέον ο Κώστας Καραμανλής, να δώσει μια αίσθηση προοπτικής. Μια αίσθηση, δηλαδή, ότι οι επώδυνες ρυθμίσεις που προωθήθηκαν οδηγούν κάπου, έχουν ορίζοντα θετικής απόδοσης (για τους ανθρώπους, όχι για τα νούμερα και την κρίση των διεθνών οργανισμών…), αν έχουν εν τέλει νόημα. Η νέα σειρά φορολογικών ελαφρύνσεων που προανήγγειλε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών για το 2009-2013, για φυσικά πρόσωπα και για εταιρίες, αυτό πάει να κάνει. Το «κοινωνικό συμπλήρωμα» που θα δώσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ αντίστοιχη στόχευση θα έχει: να δείξει καλύτερο αύριο. Θα το πετύχει; Κυρίως όμως: θα υπάρξει συνολικά μια αίσθηση κατεύθυνσης, χαρτογράφησης του αύριο, προοπτικής; Για να ξεκινήσει να απαντιέται αυτό το ερώτημα θετικά, μια θεμελιώδης προϋπόθεση υπάρχει: η επεξήγηση. Θα μπορέσει η σημερινή κυβέρνηση να επεξηγήσει, να δείξει στον κόσμο, στην κοινή γνώμη, στους ίδιους εκείνους που καλούνται να πληρώσουν και πάλι να πληρώσουν, το «γιατί» της προσέγγισης που επέλεξε (έστω και τώρα, τη δωδέκατη ώρα); Θα μπορέσει να περάσει ως ειλικρινές το μήνυμα ότι φόρο πρέπει, χρειάζεται, είναι κοινωνική ανάγκη να πληρώνουν -κάπως- όλοι; Οτι όταν μερικοί μένουν σταθερά εκτός φορολογικού συστήματος, πληρώνουν οι πολλοί και αδύναμοι; Βαριά αποστολή για συντηρητική κυβέρνηση, πολιτικά. Αν την πετύχει, το ταξίδι του Κώστα Καραμανλή στη ΔΕΘ του 2008 θα έχει αληθινό νόημα.

Posted at 12:18PM Aug 31, 2008 by ET Administrator in General  |