Μαρία Χούκλη

Η κλεμμένη αμφιβολία

Τίποτα πλέον δικό μας. Ούτε η επιθυμία ούτε η αμφιβολία. Το δικαίωμα της επιλογής δεν μας ανήκει. Οχι μόνο για τα σημαντικά, αλλά και για τα ασήμαντα. Αλιευμένη από τις κυριακάτικες εφημερίδες η είδηση ότι οι καταναλωτικές μας συνήθειες καταγράφονται με μικροτσίπ στο Τ-shirt και το αντηλιακό των διακοπών. Μαζί τους καταγράφεται και η συμπεριφορά μας, έλεγε το ρεπορτάζ, δηλαδή η μοναδικότητα του καθενός. Με στόχο τι άραγε; Είναι προφανές ότι το σκεπτόμενο υποκείμενο και η ελεύθερη βούλησή του κηρύχθηκαν υπό διωγμόν. Η λέξη Δημοκρατία αντικαταστάθηκε καιρό τώρα από τις λέξεις Αγορά και Ασφάλεια, που τρέφονται από τον ιδιωτικό μας βίο, από τα σωματικά και διανοητικά ίχνη μας. Δύο επιστήμονες υπολογιστών, η Kieron O’Hara και ο Nigel Shadbolt, από το Πανεπιστήμιο του Southampton, στο βιβλίο τους «Ο κατάσκοπος στη μηχανή του καφέ» διαπιστώνουν ότι έχει επέλθει οριστικά το τέλος της ιδιωτικής ζωής όπως την ξέρουμε. Οπως εξηγούν στην εφημερίδα Guardian, το ελάχιστο αυτονόητο -να διαμορφώνουμε απόψεις χωρίς να μας κατευθύνουν, να κινούμαστε από τη μια άκρη του «εκκρεμούς» της γνώμης έως την άλλη- απειλείται, εάν δεν έχει καταστρατηγηθεί ήδη: οι offline δραστηριότητές μας εντοπίζονται από τις CCTV κάμερες, οι online από τις κάρτες Oyster και το σύστημα RFID. Πληροφορίες που αγνοούν οι πλησιέστεροι των φίλων μας συγκεντρώνονται από τον Παντεπόπτη για να ταΐσουν τη σύγχρονη Metropolis. Στα ανατριχιαστικά αρκτικόλεξα της παρακολούθησης θα πρέπει να προσθέσουμε και το QDOS, ακρωνύμιο ενός αλγόριθμου που απεικονίζει -χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες από όλες τις βάσεις συλλογής- την ψηφιακή μας ταυτότητα, τι θέλουμε, τι απορρίπτουμε, πώς σκεφτόμαστε, τι φοβόμαστε, αν ονειρευόμαστε, ποιος είναι ο ορίζοντάς μας, για να μας τον μικρύνουν φυσικά ή να τον διευρύνουν προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Οι συγγραφείς του βιβλίου αποδεικνύουν με αδιάσειστα στοιχεία ότι το 2007 διαπιστώθηκε επιδείνωση του επιπέδου προστασίας της ιδιωτικής ζωής σε ολόκληρο τον κόσμο. Η επιτήρηση έπαψε να έχει ενδημικό χαρακτήρα και έγινε πανδημία. Το επιχείρημα «όποιος δεν έχει τίποτα να κρύψει δεν έχει τίποτα να φοβηθεί» είναι εκείνο που τινάζει στον αέρα την ιδιωτικότητα, αφού πυρήνας της είναι το «κρυφό», το «μακριά από τα μάτια των πολλών», το «κατα-δικό» μου, εντέλει το «εγώ» μου. Αν, πάντως, ψάχνουμε για κριτήριο στην εποχή της μεγιστοποίησης του ωφελιμισμού, μπορούμε να ανατρέξουμε στο μεγάλο Βρετανό φιλόσοφο John Stuart Mill και να δανειστούμε το credo του: για να αξιολογηθεί ο ηθικός χαρακτήρας μιας πράξης το κριτήριο είναι αν συμβάλλει στην αύξηση της συλλογικής ευτυχίας και στη μείωση του συλλογικού πόνου. Και συμπλήρωνε ο σοφός του Pentonville ότι ο καλύτερος τρόπος να μεγιστοποιηθεί η ανθρώπινη ευτυχία είναι να μεγιστοποιηθεί η ανθρώπινη ελευθερία των πολιτών. Ελευθερία χωρίς δικαίωμα στην αμφιβολία δεν υπάρχει, ακόμη κι αν αφορά το δείκτη προστασίας ενός αντηλιακού.

mhoukli@otenet.gr

Posted at 09:56AM Jul 18, 2008 by ET Administrator in Γενικά  |  Σχόλια[2]