Γιώργος Παπαθανασόπουλος

52 χρόνια από τα Σεπτεμβριανά

Στις 6-7 Σεπτεμβρίου συμπληρώνονται 52 χρόνια από το πογκρόμ των Τούρκων σε βάρος των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Πρόκειται για το τραγικότερο συμβάν αυτών που προηγήθηκαν, από το 1922, και αυτών που ακολούθησαν και που είχαν ως αποτέλεσμα οι Ελληνες της Πόλης από 250.000 το 1925 (περίπου το 33% του συνολικού πληθυσμού) να έχουν απομείνει περίπου 2.500, δηλαδή το 0,02% του σημερινού πληθυσμού της, και να ξεριζωθεί σχεδόν πλήρως ο Ελληνισμός της Ιμβρου και της Τενέδου.

Τον τελευταίο καιρό κυκλοφόρησαν δύο σημαντικά βιβλία που φωτίζουν τα τραγικά γεγονότα του 1955.Το ένα είναι του διαπρεπούς ομογενούς καθηγητού Σπύρου Βρυώνη, με τίτλο «Ο μηχανισμός της καταστροφής» και υπότιτλο «Το τουρκικό πογκρόμ της 6ης – 7ης Σεπτεμβρίου 1955 και ο αφανισμός της Ελληνικής Κοινότητας της Κωνσταντινούπολης» ( Εκδ. Βιβλ. «Εστίας», 2007).

Το βιβλίο ο κ. Βρυώνης το αφιερώνει στον ήρωα Κωνσταντινουπολίτη φωτορεπόρτερ Δημήτριο Καλούμενο, ο οποίος έζησε τα Σεπτεμβριανά και με τη φωτογραφική του μηχανή τα απαθανάτισε και τα διέσωσε χάρη και στη βοήθεια του Ελλαδίτη συναδέλφου Γ. Καράγιωργα.

Ο Καλούμενος επειδή θέλησε να καταγράψει την ΑΛΗΘΕΙΑ για την Ιστορία υπέφερε πολλά από την τουρκική Αστυνομία και τελικά απελάθηκε. Κάτω από την αφιέρωση ο κ. Βρυώνης γράφει τον ακόλουθο λόγο του Καλούμενου: «Ο Χρόνος και η Ιστορία έχουν θυγατέρες την Αλήθεια και την Απάτη – τέκνα που αιωνίως εχθραίνονται».

Το άλλο σημαντικό βιβλίο είναι σε επιμέλεια και επιλογή κειμένων των Κωνσταντινουπολιτισσών Καίτης και Ειρήνης Σαρίογλου (μητέρας και κόρης), έχει τίτλο «Πενήντα χρόνια από τα Σεπτεμβριανά» και υπότιτλο «Κωνσταντινούπολη πριν – τότε – μετά». Εκδόθηκε πρόσφατα σε β’ έκδοση από το ΕΛΙΑ. Στον πρόλογό τους οι συγγραφείς σημειώνουν ότι επιχείρησαν μια σύντομη ιστορική αναδρομή με σκοπό να εκπληρώσουν στο ελάχιστο ένα καθήκον προς την Ιστορία και να αντιμετωπίσουν χωρίς φόβους και πάθος την πρόσφατη Ιστορία μας.

Και προσθέτουν ότι τα «γεγονότα της ντροπής» -όπως συνηθίζουν να τα αποκαλούν σήμερα πια στην Τουρκία- αποτελούν ημερομηνία-σταθμό για την ελληνική μειονότητα της Πόλης. Είναι το «προδιαγεγραμμένο φινάλε» της τελευταίας πνευματικά δημιουργικής δεκαετίας της Ρωμιοσύνης. Και στον πρόλογο της β’ έκδοσης τονίζουν, μεταξύ των άλλων: «Αποτίοντας φόρο τιμής στα θύματα των Σεπτεμβριανών, αποπειραθήκαμε να συγκεντρώσουμε κείμενα – ντοκουμέντα αδιάσειστα, για μια σύντομη ιστορική προσέγγιση με νηφαλιότητα και ακρίβεια στο Πριν, Τότε και Μετά της Πόλης μας».

Στα ντοκουμέντα περιλαμβάνεται και η συγκλονιστική έκθεση, για τις φρικαλεότητες που συνέβησαν, του τότε προξένου της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη και σήμερα πρέσβη ε.τ. κ. Βύρωνα Θεοδωρόπουλου, που για πρώτη φορά δημοσιοποιείται. Γράφοντας αυτά το μυαλό μας φυσιολογικά πηγαίνει στο βιβλίο της Ιστορίας της Στ' Δημοτικού.
Δεν υπάρχει λέξη για τα Σεπτεμβριανά. Για την παράλειψη μια εξήγηση είναι πως θεωρήθηκε ασήμαντο γεγονός. Και μια δεύτερη ότι, με βάση τη λογική που διέπει το βιβλίο, δεν αναγράφονται γεγονότα αρνητικά για τους γείτονες, κρίθηκε προτιμότερο να μη γραφεί τίποτε παρά να γραφόταν η «αλήθεια», όπως για το 1922...

Posted at 12:16PM Sep 02, 2007 by ET Administrator in Γενικά  |  Σχόλια[1]