Γεώργιος Π. Μαλούχος

Φονικότεροι κι απ’ την πριγκίπισσα

Πίσω από κάθε θαύμα κρύβεται τελικά μια αλήθεια. Eτσι και πίσω από το θαύμα της «Τουραντό» της Λυρικήςστο Ηρώδειο, κρύβεται η αλήθεια της εξαετίας του Λουκά Καρυτινού στο τιμόνι της εθνικής μας όπερας, από το 1999 έως το 2005 – κι άλλα εφτά χρόνια πριν, ως μουσικού διευθυντή. Ηταν η εξαετία που μεταμόρφωσε την Εθνική Λυρική Σκηνή από ένα κυριολεκτικά θλιβερό -δεν υπάρχει άλλη κόσμια κατάλληλη λέξη- σχήμα σε μια σύγχρονη, ικανή ευρωπαϊκή όπερα. Μια όπερα που σήμερα είναι σε θέση να αναμετριέται με ένα από τα απαιτητικότερα έργα του λυρικού ρεπερτορίου και να το υποτάσσει. Αυτό ακριβώς συνέβη την περασμένη εβδομάδα στο Ηρώδειο. Κι αυτό δεν είναι καθόλου μικρό επίτευγμα. Ακριβώς το αντίθετο… Ο Καρυτινός στη μουσική διεύθυνση, η «ιερή» Ρενάτα Σκότο, εδώ, πια, σε ρόλο σκηνοθέτη που συγκεφαλαιώνει εμπειρία δεκαετιών από το τελευταίο έργο του Πουτσίνι, ένας εξαίρετος Κάρλο Μαρία Ντιάπι με υπέροχα και εξίσου λειτουργικά σκηνικά και κοστούμια και μια ακόμα σειρά από πολύ σημαντικούς ανθρώπους που ο καθένας έβαλε επαγγελματικά και δημιουργικά την ψηφίδα του, όπως και οι εξαίρετοι σολίστ, για να απλωθεί όλο αυτό το μοναδικό ψηφιδωτό της ωριμότητας του βαθύτερου και πιο ιδιωματικού από τους συνθέτες της όπερας. Ολοι αυτοί οι άνθρωποι, από τον αρχιμουσικό μέχρι τον τελευταίο χορωδό, εκατοντάδες στο σύνολο, πέτυχαν κάτι που πριν από κάποια χρόνια στην Ελλάδα δεν έμοιαζε απλώς, μα ήταν ακατόρθωτο: όχι μόνον μια σωστή, χωρίς λάθη παράσταση του στριφνά δύσκολου αριστουργήματος, ούτε καν μια αξιοπρεπή παράσταση. Πέτυχαν μια αληθινή, γνήσια ερμηνεία του. Πέτυχαν να το πάρουν και να του δώσουν ζωή. Πέτυχαν να πουν κάτι μέσα από αυτό. Ο Καρυτινός και η ομάδα του πήραν τον γεμάτο συμβολισμούς στοχαστικό θρύλο της φονικής Κινέζας πριγκίπισσας, που με τους γρίφους της σκοτώνει τους υποψήφιους εραστές της και εκδικείται για πάντα -τελικά ποιον;- την ίδια τη ζωή και τη δική της μαζί, και τον απέδωσαν. Και αποδείχθηκαν… φονικότεροι της ίδιας της πριγκίπισσας… Γιατί να πετύχεις κάτι τέτοιο με το ημιτελές κύκνειο άσμα του Πουτσίνι δεν είναι απλό. Οι απαιτήσεις του έργου είναι τεράστιες. Ενα πολύ πυκνό σώμα μουσικών και χορωδών -με τους δεύτερους να λειτουργούν ως μέλη χορικών αρχαίας τραγωδίας- πρέπει να εκτελέσει τα πάντα με ακρίβεια και έμπνευση, με φλόγα. Αλλιώς, η «Τουραντό» δεν βγαίνει, ίσως μάλιστα όλο αυτό το μέγα αλλά εύθραυστο κι ευαίσθητο οικοδόμημα που ίπταται στον αέρα να κινδυνεύει ακόμα και να καταρρεύσει... Ολη αυτή η ερμηνευτική ακροβασία πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο που, σχεδόν σε κάθε μέτρο, ακόμα και στα πιο ηφαιστειακά σημεία του έργου (που εναλλάσσονται διαρκώς με τον ψίθυρο), να μην ακούς χαμένες μάζες ήχων, μα μία και μόνη, ενιαία κραυγή. Την κραυγή της αιώνιας σύγκρουσης ανάμεσα στην αγάπη και στο φόβο της αγάπης, τελικά, ανάμεσα στη ζωή και τη ζωή εν τάφω, τη χειρότερη απ’ το θάνατο. Την κραυγή που στον κόσμο της όπερας μόνον ο Πουτσίνι, ίσως δίπλα με τον όψιμο Βάγκνερ, και μόνον σε αυτό το έργο κατάφερε τόσο αληθινά να μεταπλάσει σε τέχνη. Και το κατάφεραν. Κι αυτό δεν το κάνει ο καθένας.

Posted at 02:02PM Jun 10, 2008 by ET Administrator in Politics  |  Σχόλια[0]