Γεώργιος Π. Μαλούχος

Οι σφραγίδες της Ελλάδας

Για μία ακόμα φορά -κι αυτή τη φορά στη χώρα τού ενός δισεκατομμυρίου από τα έξι του πλανήτη- η έννοια «Ελλάδα» επιβεβαιώνει την αξιακή, πνευματική και ηθική της «πρωτοκαθεδρία». Ως αποτέλεσμα αυτής είναι που η ελληνική σημαία ξαναμπαίνει πρώτη στο στάδιο και η Ελλάδα τιμάται στις συνειδήσεις ανθρώπων σε όλη τη Γη ως αυτό που κάποτε υπήρξε: η κορυφαία μήτρα του πολιτισμού. Και τιμάται ως τέτοια ακόμα και από μεγάλους πολιτισμούς που το ελληνικό πνεύμα δεν τους άγγιξε ούτε καν ως σκιά, όπως ακριβώς ο κινεζικός – άλλωστε αυτή δεν είναι και η βαθύτερη διαφορά Ανατολής και Δύσης στη σύγχρονη εκδοχή τους; Οτι η πρώτη έμεινε τελικά ερμητικά στεγανή στις αξίες του ελληνικού κόσμου, ενώ η δεύτερη καθορίστηκε ριζικά από αυτές. Η έννοια «Ελλάδα» είναι έννοια πλανητική. Εννοια απροσμέτρητα πιο μεγάλη από οτιδήποτε μια χώρα -οποιαδήποτε χώρα- θα μπορούσε να διαχειριστεί ή, πολύ περισσότερο, να ελέγξει ως προς το τι αυτή σημαίνει για τους κατοίκους ενός ολόκληρου πλανήτη. Κι αυτό είναι κεντρικό σημείο της ισχύος αλλά και της γοητείας της. Οταν η Ελλάδα ταυτίζεται με τα παγκόσμια ιδανικά και τις αξίες, όταν ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί ξεκινά το σημαντικότερο λόγο της πορείας του με στίχους της «Αντιγόνης», όταν το πανίσχυρο Σικάγο στρέφει τα βλέμματα προς την Αθήνα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016, όταν ο Παρθενώνας είναι πρώτος στον κατάλογο των μνημείων της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς κι όταν ο Πλάτωνας φτάνει να έχει στο Ιντερνετ αναφορές όσες οι Μπιτλς, η έννοια «Ελλάδα» είναι μια ακαταμάχητη πνευματική και ηθική υπερδύναμη. Ομως, οι σφραγίδες της Ελλάδας δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Και η έννοια της ελληνικότητας, που ο καθορισμός της τόσο βασάνισε τους πνευματικούς ανθρώπους σε αυτή τη χώρα από τη γενιά του ’30 μέχρι σήμερα, δεν αφορά μόνον στο παρελθόν. Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα διαθέτει και σήμερα τους «κλασικούς» της. Οχι πολλούς βέβαια, αλλά ασφαλώς τους διαθέτει. Είναι οι πνευματικές προσωπικότητες εκείνες που πέτυχαν το ακατόρθωτο: να δώσουν την αίσθηση της υψηλής πνευματικής συνέχειας του ελληνικού κόσμου στους αιώνες. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να πει κανείς συνολικά ποιοι είναι αυτοί οι στοχαστές, οι επιστήμονες ή οι δημιουργοί που κράτησαν ζωντανή αυτή τη συνέχεια στις μέρες μας. Δύσκολο γιατί πρόκειται για κάτι πραγματικά πολύ μεγάλο, με διαστάσεις που ξεπερνούν πολύ την ίδια την Ελλάδα, καθώς η κλασική έννοια «ελληνικό» προϋποθέτει την υπέρβαση και του τόπου και του χρόνου. Ομως, στον αιώνα που πέρασε τέτοιοι δεν ήταν, ανάμεσα σε κάποιους άλλους, ο Παπανικολάου και ο Καραθεοδωρής; Δεν ήταν ο Πικιώνης και ο Κωνσταντινίδης; Δεν ήταν ο Καβάφης και ο Ελύτης; Δεν είναι ο Θεοδωράκης και ο Μόραλης; Ολοι αυτοί είναι άνθρωποι που εμπλούτισαν και επανακαθόρισαν την έννοια «ελληνικό», που της προσέδωσαν μια συνέχεια, που συνέβαλαν καθοριστικά όχι μόνο στην αναδιαμόρφωση της ελληνικής ταυτότητας αλλά και στον τρόπο που αυτή επαναχαράχθηκε στη διεθνή συνείδηση – ασφαλώς όχι στην έκταση που έχει συμβεί αυτό με τους αρχαίους Ελληνες, αλλά σίγουρα σε εκείνο το μικρό κομμάτι του διεθνούς γίγνεσθαι που διαμορφώνει αργά αλλά σταθερά τη διεθνή συνείδηση στη σκέψη και την τέχνη. Αυτούς είναι που πρέπει να καταλάβουμε και να κερδίσουμε από ό,τι έχουν να μας δώσουν. Αυτοί οι άνθρωποι, που έθεσαν τις σφραγίδες της Ελλάδας, αυτοί είναι η δύναμή μας.

Posted at 11:45AM Aug 07, 2008 by ET Administrator in General  |  Σχόλια[0]