Γεώργιος Π. Μαλούχος

«Η Τουρκία καταρρέουσα»;

Φαντάζομαι ότι κάθε φορά που μπαίνει ο αγαπημένος μήνας των ποιητών και των τουρ οπερέιτορ, ο Ουμπέρτο Εκο θα κλείνει το κινητό του και γενικώς θα κατεβάζει τα τηλέφωνα. Σεισμοί από δω, Ολυμπιακοί από εκεί, διαδηλώσεις πιο πέρα, σκάνδαλα δίπλα, βόμβες λίγο πιο δίπλα, προεκλογική περίοδος παρακάτω: Αντε τώρα να κάθεσαι και να σε παίρνει ο καθένας για να σου κάνει πλάκα για το αν έχει ή δεν έχει, τελικά, τον Αύγουστο ειδήσεις... Τελικά, ο πατέρας του διασημότερου ίσως αποφθέγματος των τελευταίων δεκαετιών μπορεί και να το έχει μετανιώσει, τόσο «άσχετο» που βγήκε. Μόνη του παρηγοριά, ασφαλώς, θα είναι ο υπερατλαντικός ομότεχνός του Φουκογιάμα, που εδώ και καμιά δεκαπενταριά χρόνια περιμένει τη σύγκρουση των πολιτισμών κι αυτή η άθλια επιμένει να μην έρχεται – κι αυτός φέτος θα έχει άλλες αγωνίες: «Καλά», θα σκέφτεται, «αν τελικά βγει ο Μακ Κέιν, μπορεί πάντα κανείς να ελπίζει σε μια πυρηνική επίθεση στο Ιράν, να ανάψουν τα αίματα. Αν όμως βγει ο Ομπάμα κι αρχίσει τις τρέλες με τις ειρηνικές λύσεις και τις διαπραγματεύσεις, τι γίνεται; Πολύ κακά τα σημάδια – όχι μόνο βγαίνει ο Ομπάμα, αλλά μέχρι και ο Μπους λίγο πριν φύγει αποφάσισε να στείλει διαπραγματευτή στην Τεχεράνη»… Περιγραφές και «προφητείες» και λιγότερο διάσημα αποφθέγματα συναντά κανείς αμέτρητα όταν διαβάζει. Τα περισσότερα δεν αντέχουν σε δεύτερη ανάγνωση, ελάχιστα αντέχουν στο χρόνο και, πολύ σπάνια, κάποια υπερνικούν τις εποχές. Ανάμεσά τους νιώθει κανείς δέος για εκείνα που μοιάζουν να ενώνουν το χθες με το αύριο, όπως κάποια από εκείνα που έγραφε στα 1913 ο Γουίλιαμ Μίλερ στο πολύτιμο βιβλίο του «Η Τουρκία καταρρέουσα»: «Το ζήτημα της Εγγύς Ανατολής δύναται να ορισθεί ως το πρόβλημα της πληρώσεως του κενού του δημιουργουμένου διά της βαθμιαίας εξαφανίσεως της τουρκικής αυτοκρατορίας από της Ευρώπης… Αρχομένου του 19ου αιώνος, υπήρχον τέσσαρες και μόναι μεγάλαι ευρωπαϊκαί δυνάμεις, αντί των σημερινών εξ, αμέσως ενδιαφερόμεναι περί του ανατολικού ζητήματος…». Από εκεί ξεκινά ο Μίλερ το θρυλικό βιβλίο του, στο οποίο επί επτακόσιες πυκνές σελίδες παραθέτει συναρπαστικά και βήμα βήμα τα γεγονότα τού πώς, στην ουσία, οι δυνάμεις αυτές, στηριζόμενες στις ανάγκες αυτονόμησης των υπόδουλων λαών της περιοχής, διέλυσαν την ευρωπαϊκή πλευρά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε ένα διάστημα που ξεκίνησε το 1801 για να καταλήξει στο 1913. Αν τα όσα συμβαίνουν αυτό τον καιρό στην Τουρκία δεν είναι ειδήσεις, τότε μάλλον πρέπει να σκεφτούμε εκ νέου το νόημα της έννοιας «είδηση». Κάποιες από αυτές, όμως, δεν είναι ορατές διά γυμνού οφθαλμού, όπως ακριβώς οι θελήσεις και ο ρόλος των «μεγάλων δυνάμεων», ιδίως εκείνης που ενώ δεν υπήρχε στην εποχή του Μίλερ, σήμερα έχει βγάλει από το παιχνίδι όλες τις άλλες. Οι σκέψεις του Εκο και του Φουκογιάμα επί του θέματος μου είναι παντελώς αδιάφορες. Θα έδινα όμως «το δεξί μου χέρι» για να ακούσω εκείνες του Γουίλιαμ Μίλερ.

Posted at 05:34PM Aug 03, 2008 by ET Administrator in General  |  Σχόλια[0]