Γιάννης Λούλης

Κερδίζει έδαφος το αίτημα για αυτοδυναμία;

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα πως διαμορφώνεται (προσωρινά;) μια νέα ισορροπία στο πολιτικό τοπίο, με κύριο χαρακτηριστικό την ενίσχυση του δικομματισμού. Και οι νέες δημοσκοπήσεις το επιβεβαιώνουν. Ομως, πέρα από το πασίδηλο, ελλοχεύει μια υπόγεια τάση: η ενδυνάμωση του αιτήματος για αυτοδύναμες κυβερνήσεις, και μάλιστα για «ισχυρή» αυτοδυναμία. Πώς και γιατί όμως φτάσαμε στην τάση αυτήν;
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Στις εκλογές του 2007 (όπως είχαμε τότε εκτιμήσει) ο κύριος αντίπαλος της Ν.Δ. δεν ήταν το ΠΑΣΟΚ με την προβληματική του εικόνα αλλά το ογκούμενο ρεύμα της ψήφου διαμαρτυρίας κατά των κομμάτων εξουσίας. Με δεδομένο τον εκλογικό νόμο και τη βεβαιότητα των ψηφοφόρων για επικράτηση Καραμανλή, η αυτοδυναμία της Ν.Δ. υπήρξε οριακή (και παρά τη μεγάλη διαφορά από το δεύτερο ΠΑΣΟΚ). Είναι επίσης γεγονός ότι η αυτοδυναμία διασφαλίστηκε από το ότι κρίσιμοι ψηφοφόροι απέρριψαν την προοπτική νέων εκλογών, τις οποίες και απεύχονταν.
Μετεκλογικά το ρεύμα διαμαρτυρίας ενισχύθηκε. Η κυβέρνηση φθάρηκε από την υπόθεση Ζαχόπουλου. Ενώ το ΠΑΣΟΚ εισήλθε στη βαθύτερη κρίση από την εποχή της ίδρυσής του. Τόσο η φθορά της Ν.Δ. όσο και, πολύ περισσότερο, η φθορά του ΠΑΣΟΚ συνέχισαν να τροφοδοτούν το ρεύμα διαμαρτυρίας. Το ΠΑΣΟΚ μετετράπη στον αδύναμο κρίκο του δικομματισμού. Η κυβερνητική του αξιοπιστία και η πρωθυπουργική αξιοπιστία Παπανδρέου κατέρρευσαν. Με το ΠΑΣΟΚ σε ρόλο κόμματος διαμαρτυρίας, με μια «αριστερή στροφή» που το κάνει «λιγότερο κυβερνητικό», εκτινάχθηκε το πιο θελκτικό από τα οχήματα διαμαρτυρίας, ο ΣΥΡΙΖΑ. Τρεφόμενος από τις απώλειες του ΠΑΣΟΚ.
Εκτοτε κάποια δεδομένα άλλαξαν. Η κυβέρνηση άρχισε να τολμά, κυβερνώντας πιο αποφασιστικά, με αιχμή του δόρατος τη μεταρρύθμιση στο ασφαλιστικό. Ο Κώστας Καραμανλής «πήρε πάνω του» την αλλαγή αυτή, ενώ πιστώθηκε και τη σημαντική διπλωματική επιτυχία στο Σκοπιανό (με τη συμβολή και της Ντόρας Μπακογιάννη). Παράλληλα, ειδικά στο Σκοπιανό κέρδισε σε υπευθυνότητα και ο Γιώργος Παπανδρέου, συμπεριφερόμενος ως αρχηγός κόμματος εξουσίας. Τούτο επισκίασε μια αδιέξοδη στρατηγική, είτε με τη μορφή της πρότασης μομφής (στον ανταγωνισμό του με τον ΣΥΡΙΖΑ) είτε μ’ έναν αριστερόστροφο λαϊκισμό στα οικονομικά. Η άνοδος της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ συνοδεύτηκε φυσιολογικά από υποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και του αιτήματος για κυβερνήσεις συνεργασίας.
Τι έχει συμβεί λοιπόν; Καθώς η χώρα αντιμετωπίζει μεγάλα ζητήματα, από το ασφαλιστικό έως το Σκοπιανό, η κοινή γνώμη συνειδητοποιεί πως χρειάζονται ισχυρές κυβερνήσεις. Ετσι, το 50% ζητεί «ισχυρή αυτοδυναμία» και το 39,5% «κυβερνήσεις συνεργασίας» (MRB). Ταυτόχρονα, συντριπτικά ποσοστά εκτιμούν πως οι κυβερνήσεις συνεργασίας θα έχουν βραχύβια τύχη (RASS). Κόμματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ προσδιορίζονται απερίφραστα ως οχήματα διαμαρτυρίας, όχι ως κόμματα κυβερνητικής εξουσίας (RASS). Ταυτόχρονα, το τελευταίο διάστημα η κοινή γνώμη αρχίζει να αντιλαμβάνεται πως αντικειμενικά δεν υπάρχει περιθώριο συνεννόησης μεταξύ των κομμάτων, όπου όλοι διαφωνούν με όλους!
Με δυο λόγια, το τι θα ήθελαν κάποιοι ψηφοφόροι (κυβερνήσεις συνεργασίας) και το τι θεωρούν αντικειμενικά εφικτό αρχίζουν ήδη να αποκλίνουν. Αυτή η απόκλιση, στρατηγικά, ευνοεί το δικομματισμό και, κυρίως, τον πιο ισχυρό πυλώνα του. Οσο, πάντως, οι ψηφοφόροι θα πείθονται πως οι συνεργασίες δεν είναι εφικτές τόσο το αίτημα για αυτοδυναμία θα κερδίζει έδαφος. Είτε χρειαστεί μία εκλογική μάχη είτε χρειαστούν δύο.

Posted at 11:38AM Apr 20, 2008 by ET Administrator in Politics  |  Σχόλια[0]