Δημήτρης Παξινός

170 χρόνια Αρειος Πάγος

Ο Αρειος Πάγος κατόρθωσε μέσα από την 170ετή σύγχρονη ιστορία του να καταξιωθεί στη συνείδηση του νομικού κόσμου της χώρας, με το σπουδαίο έργο που επιτέλεσε, και συνέβαλε σημαντικά στην ορθή λειτουργία του κράτους δικαίου.

Κι αυτό παρά τη συνεχή προσπάθεια της εκτελεστικής εξουσίας να ποδηγετήσει και να ελέγξει τη Δικαιοσύνη, προς ίδιον όφελος, ποικίλλον κατά διαστήματα, αλλά με πολιτικά χαρακτηριστικά. Υπήρξαν και υπάρχουν, βέβαια, περιπτώσεις αρεοπαγιτών που ενήργησαν και ενεργούν κατά την εικαζόμενη βούληση των εκάστοτε κυβερνώντων.

Ομως τέτοιες κατακριτέες συμπεριφορές δεν μπορούν να σκιάσουν το σύνολο της προσφοράς αρεοπαγιτών, που με ζήλο νεοεισερχομένου στο δικαστικό κλάδο δίνουν κάθε ικμάδα, επιστημονική, σωματική, πνευματική και ψυχική, προκειμένου να συμβάλλουν στην έκδοση αποφάσεων, που σε αρκετές περιπτώσεις αποτελούν ορόσημο στη διαμόρφωση πρωτοποριακής νομολογίας, με βαθιά κοινωνική συνείδηση.

Ο αναμορφωτής της ελληνικής Δικαιοσύνης και μεγάλος νομοδιδάσκαλος Νικόλαος Δημητρακόπουλος, κατά τη συνεδρίαση της 7ης Μαρτίου 1911 της διπλής Αναθεωρητικής Βουλής, αναφερόμενος στην κατάσταση της Δικαιοσύνη, έλεγε: «Μελετών την κατάστασιν της Ελληνικής Δικαιοσύνης, από της απελευθερώσεως μέχρι σήμερον, ευρίσκω ανά παν βήμα αδιαπτώτους και συνεχείς τας αφορμάς να αισθάνωμαι υπερηφάνειαν δι’ αυτήν. Διότι ουδαμού του πεπολιτισμένου κόσμου υπό όρους ομοίους, υπό συνθήκας ομοίας πολιτικάς, κοινωνικάς και οικονομικάς, ο δικαστικός κλάδος υπήρξε ανώτερος του ημετέρου...».

Στον Αρειο Πάγο ανήκει η τιμή ότι πρώτος αυτός με την υπ’ αριθμ. 23/1897 απόφασή του διακήρυξε ότι στα δικαστήρια ανήκει ο έλεγχος της αντισυνταγματικότητας των νόμων, ενώ με την υπ’ αριθμ. 31/1936 απόφασή του έκρινε ότι η αρχή της ισότητας των Ελλήνων, που καθιερώνει το Σύνταγμα, δεν αποτελεί πολιτική αρχή αλλά δεσμευτικό και για το νομοθέτη κανόνα δικαίου, με πολλές δε άλλες αποφάσεις του προσδιόρισε το περιεχόμενο και ενίσχυσε την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και δημιούργησε το κατάλληλο έδαφος μέσα από το οποίο φύτρωσε η έννοια του κράτους δικαίου την οποία παρέλαβε, εμπλούτισε και ολοκλήρωσε το ΣτΕ, το οποίο άρχισε να λειτουργεί, ως δικαιοδοτικό όργανο, μόλις το 1929.

Επιθυμώ να αναφερθώ στην υπ’ αριθμ. 40/1998 απόφαση του Αρείου Πάγου εν σχέσει με την Αρχή του Σεβασμού και Προστασίας της Αξίας του Ανθρώπου. Η απόφαση αυτή δέχτηκε για πρώτη φορά ότι η διάταξη 2 παρ. 1 του Συντάγματος δεν θεσπίζει ατομικό δικαίωμα, αλλά κανόνα δικαίου συνταγματικού επιπέδου. Βασικό περιεχόμενο του θεμελιώδους αυτού κανόνα είναι, σύμφωνα με την απόφαση, η διπλή υποχρέωση όλων των πολιτειακών οργάνων:

α) Να σέβονται σε ύπατο κριτήριο της έκφρασης και δράσης τους και

β) Να την προστατεύουν από προσβολές προερχόμενες από τρίτους.

Η βασική αυτή θέση της Ολομελείας του Αρείου Πάγου, η οποία εναρμονίζεται βασικώς με την ορθή θέση, που γίνεται διεθνώς δεκτή, σημαίνει ότι η διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος αποτελεί θεμελιώδη συνταγματικό κανόνα αντικειμενικού χαρακτήρα και άμεσης ισχύος.

Ο δικηγόρος, ο συμπαραστάτης του απλού πολίτη σ’ ένα κράτος δικαίου, είναι ο εγγυητής αυτής της συνταγματικής επιταγής ως ο κατεξοχήν προασπιστής των δικαιωμάτων και συμφερόντων του ανθρώπου.

(Ο Δημήτρης Παξινός είναι πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών)

Posted at 12:08PM Jun 27, 2007 by ET Administrator in General  |  Σχόλια[0]